GÜNCEL HABERLER

PALYATİF BAKIM NEDİR?

 

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) palyatif bakımın tanımını şu şekilde yapmaktadır; “Palyatif bakım hayatı tehdit eden hastalıklardan kaynaklanan problemlerle karşılaşan hasta ve yakınlarının başta ağrı olmak üzere fiziksel, psikososyal ve ruhi problemlerini erken tanımlama ve doğru değerlendirmelerle tedavi ederek ızdıraplarını önleme ve giderme yoluyla hayat kalitesini artırma yaklaşımıdır.”

Yukarıdaki tanımda palyatif bakım hizmetinin dikkat çekici özellikleri şu şekilde özetlenebilir:

  • Hayatı tehdit eden hastalıklar (Kanser başta olmak üzere; inme, kas hastalıkları, bazı akciğer hastalıkları vs.)
  • Hasta ve yakınları (hasta ve ailesini bir bütün olarak değerlendirme, hasta kadar hasta yakını ile de ilgilenme anlayışı)
  • Fiziksel, psikososyal ve ruhi problemler (hastaların sadece fiziksel semptomlarının değil, hayatı tehdit eden bir hastalıkla karşılaşınca psikolojik, sosyal ve ruhi problemlerin de bir o kadar çözüm beklediğinin farkında olma)
  • Önleme ve giderme (semptomların tamamen tedavi edilemese de önleme ve giderme çabası)
  • Hayat kalitesini artırma (sadece tedaviye odaklanmadan hayat kalitesini artıracak her çabanın desteklenmesi)

Hayatı tehdit eden hastalıklarla karşılaşan hastaların yaşam süresi boyunca yakınları ile birlikte yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik yaklaşımlar gittikçe önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu yaklaşımları bütünsel olarak kapsayan palyatif bakım hizmetleri ülkemizde görece yeni olmakla beraber giderek artmaktadır. Şu anda bu hizmetler bir çok merkezde etkin bir ekip ile sürdürülmektedir. DSÖ tanımından anlaşılacağı üzere, palyatif bakım sadece sağlık kurumlarının desteği ile sürdürülebilecek tek yönlü bir çaba olamaz. Çünkü bakım anlayışı; merkezde hastanın sadece fiziksel semptomlarının olduğu ve daha çok sağlık personelinin ilgilendiği hasta kavramından farklı olarak, hasta ve yakınının beraber değerlendirildiği, fiziksel semptomların yanında psikolojik, sosyal ve ruhi sorunlara da çözümler aranan ve küçük çabalarla da olsa hayat kalitesinin iyileştirildiği, yaşam sonuna kadar yalnız bırakılmayan ve hatta yaşam sonrası da kalanlara yas dönemi desteği veren bir anlayışa değişmiştir. Palyatif bakım yapılanması tanım gereği multidisipliner olmak zorundadır. Çünkü sağlık kuruluşlarının ve sağlık personelinin yukarıda bahsedilen sorunlara tek başına çözüm araması mümkün değildir. Sağlıklı bir palyatif bakım şekillenmesi; sağlık ve sosyal hizmetlerle ilgili kurumların yanında belediyeler, sivil toplum kuruluşlarının yanında vakıf organizasyonlarını da içermek zorundadır. Zaten palyatif bakım doğası itibariyle gönüllülük ve vakıf kavramını içermektedir.

Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nde palyatif bakım çalışmaları ilk olarak 2010 yılında düzenli toplantılar yapılarak başlamıştır. Palyatif Bakım Çalışma Grubu adı altında yapılan bu çalışmalarda eğitim toplantıları yapılmış, multidisipliner olarak hastalar tartışılmış ve araştırmalar yapılmıştır.

Palyatif bakım hizmetleri yeni tanınmakta olduğu için Palyatif Bakım Eğitim ve Araştırma Merkezi'nde eğitim öncelikli alan olarak belirlenmiştir. Bu sebeple merkezimizde eğitim programları hasta ve yakınlarına, öğrencilere, sağlık personeline yönelik olarak çok yönlü devam etmektedir.