Tanıtım

Palyatif Bakım Nedir?

Yukarıdaki tanımda palyatif bakım hizmetinin dikkat çekici özellikleri şu şekilde özetlenebilir:

• Hayatı tehdit eden hastalıklar (Kanser başta olmak üzere; inme, kas hastalıkları, bazı akciğer hastalıkları vs.)
• Hasta ve yakınları (hasta ve ailesini bir bütün olarak değerlendirme, hasta kadar hasta yakını ile de ilgilenme anlayışı)
• Fiziksel, psikososyal ve ruhi problemler (hastaların sadece fiziksel semptomlarının değil, hayatı tehdit eden bir hastalıkla karşılaşınca psikolojik, sosyal ve ruhi problemlerin de bir o kadar çözüm beklediğinin farkında olma)
• Önleme ve giderme (semptomların tamamen tedavi edilemese de önleme ve giderme çabası)
• Hayat kalitesini artırma (sadece tedaviye odaklanmadan hayat kalitesini artıracak her çabanın desteklenmesi)

Hayatı tehdit eden hastalıklarla karşılaşan hastaların yaşam süresi boyunca yakınları ile birlikte yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik yaklaşımlar gittikçe önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu yaklaşımları bütünsel olarak kapsayan palyatif bakım hizmetleri ülkemizde görece yeni olmakla beraber giderek artmaktadır. Şu anda bu hizmetler bir çok merkezde etkin bir ekip ile sürdürülmektedir. DSÖ tanımından anlaşılacağı üzere, palyatif bakım sadece sağlık kurumlarının desteği ile sürdürülebilecek tek yönlü bir çaba olamaz. Çünkü bakım anlayışı; merkezde hastanın sadece fiziksel semptomlarının olduğu ve daha çok sağlık personelinin ilgilendiği hasta kavramından farklı olarak, hasta ve yakınının beraber değerlendirildiği, fiziksel semptomların yanında psikolojik, sosyal ve ruhi sorunlara da çözümler aranan ve küçük çabalarla da olsa hayat kalitesinin iyileştirildiği, yaşam sonuna kadar yalnız bırakılmayan ve hatta yaşam sonrası da kalanlara yas dönemi desteği veren bir anlayışa değişmiştir. Palyatif bakım yapılanması tanım gereği multidisipliner olmak zorundadır. Çünkü sağlık kuruluşlarının ve sağlık personelinin yukarıda bahsedilen sorunlara tek başına çözüm araması mümkün değildir. Sağlıklı bir palyatif bakım şekillenmesi; sağlık ve sosyal hizmetlerle ilgili kurumların yanında belediyeler, sivil toplum kuruluşlarının yanında vakıf organizasyonlarını da içermek zorundadır. Zaten palyatif bakım doğası itibariyle gönüllülük ve vakıf kavramını içermektedir.

Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nde palyatif bakım çalışmaları ilk olarak 2010 yılında düzenli toplantılar yapılarak başlamıştır. Palyatif Bakım Çalışma Grubu adı altında yapılan bu çalışmalarda eğitim toplantıları yapılmış, multidisipliner olarak hastalar tartışılmış ve araştırmalar yapılmıştır.

Palyatif bakım hizmetleri yeni tanınmakta olduğu için Palyatif Bakım Eğitim ve Araştırma Merkezi'nde eğitim öncelikli alan olarak belirlenmiştir. Bu sebeple merkezimizde eğitim programları hasta ve yakınlarına, öğrencilere, sağlık personeline yönelik olarak çok yönlü devam etmektedir.

Palyatif Bakım Organizasyonu

Palyatif bakım bütüncül bir yaklaşımla hastayı değerlendirmeyi hedefler. Bakımın bütüncül bir yaklaşımla olabilmesi için;

• Hasta merkezli olması,
• Hastayı ailesi ve sosyal çevresi içinde değerlendirmesi,
• Fiziksel semptomlara yönelik olması,
• Psikolojik boyutu içine alması,
• Sosyal ihtiyaçları tanımlaması ve gidermesi,
• Ruhi ve dini boyutu içermesi gerekir.

Palyatif bakım multidisipliner ve interprofesyonel bir yaklaşımla ve koordinasyonla yürütülmelidir. Ekip içerisinde hasta/hasta yakınlarının ihtiyacına uygun olarak;

• Doktor
• Hemşire
• Sosyal hizmet uzmanı
• Din görevlisi
• Diyetisyen
• Fizyoterapist
• Gönüllüler
• Sivil toplum kuruluşları
• ...

bulunabilir.

Hastaların son dönemlerini tercih ettikleri ortamda geçirmeleri sağlanmalıdır. Bunun için sağlık personelinin ve sağlık sisteminin destek olması gerekmektedir.

• Hasta yakının eğitimi
• Evde bakım hizmeti
• Her zaman ulaşabileceği bir ünite(7/24 iletişim) olması hasta yakınlarının bu dönemdeki ihtiyaçlarını karşılayabilir.

Palyatif Bakım Eğitim Toplantıları

• Palyatif Bakım Çalışma Grubu 2010 yılından beri düzenli olarak eğitim toplantıları yapmaktadır.

• Haftalık düzenli toplantılar (hastaların tartışıldığı, yeni araştırma çalışmalarının planlandığı dinamik toplantılar),
• Her toplantıda bir disiplinin palyatif bakışla ilgili sunumu,

• Palyatif bakım çalışma grubunun yurtdışı eğitimi,
• Palyatif bakımla ilgili farkındalık oluşturmak amacıyla hemşire eğitim semineri,
• 2015 Mayıs ayında iki günlük tüm paydaşların katıldığı “Palyatif Bakım Kursu”,
• Tıp Fakültesi müfredatında 4. sınıf genel cerrahi stajında 4 senedir palyatif tedavi dersi,
• Tıp fakültesi 5. sınıf seçmeli stajlarda 2013-2014 öğretim yılından itibaren her yıl 15 günlük teorik ve pratik seçmeli palyatif bakım stajı, Tokat Sağlık Yüksek Okulu Hemşirelik Bölümü’nde 2014-2015 yılında başlayarak 28 saatlik seçmeli palyatif bakım dersi,
• 2015-2016 yılında palyatif bakım üniversite seçmeli ders olarak açılması,
• Palyatif bakım alanında bilgi vermek amacıyla sağlık personellerine eğitim verilmesi.

Amacımız

Palyatif Bakım Uygulama ve Araştırma Merkezinin hedefi, Tokat ve çevresinde bölgenin ihtiyaçlarına yönelik, toplum tabanlı, kendimize özgü, bilimsel ve dinamik bir palyatif bakım hizmeti oluşturmaktır.